پدر، درخت زندگی (نهال کاری به مناسبت روز پدر)

پدر، درخت زندگی

«اختتامیه نمایشگاه محصولات دست‌ساز آینده برتر»

هشت روز فعالیت بی‌وقفه نمایشگاهی ...

کمپین صبح و همراهی

برای دیدن عکس های این جشن کلیک کنید

« زندگی نامه جبار باغچه‌بان، معلم دنیای سکوت »

زندگی نامه جبار باغچه‌بان، معلم دنیای سکوت

تاریخ ارسال : پنجشنبه , 26 مرداد 1396

 

میرزا جبار عسگرزاده معروف به جبار باغچه‌بان بنیان‌گذار نخستین کودکستان و نخستین مدرسه ناشنوایان ایران در تبریز است. او همچنین اولین مؤلف و ناشر کتاب کودک در ایران است.

میرزا جبار عسگرزاده در سال ۱۲۶۴ در شهر ایروان پایتخت کنونی جمهوری ارمنستان به دنیا آمد و جدّش از مردم تبریز و یا ارومیه بود. او ابتدا در تبریز کودکستانی را تحت عنوان «باغچه اطفال» دایر کرد و به همان خاطر خود را باغچه‌بان نامید.
او مدرسه ناشنوایان را در سال ۱۳۰۳ با وجود مخالفت‌های زیاد از جمله رئیس فرهنگ وقت دکتر محسنی در تبریز دایر کرد. این کلاس جنب باغچه اطفال باغچه‌بان در کوچه انجمن در ساختمان معروف به عمارت انجمن تأسیس شد.
او از سال ۱۳۰۷ خورشیدی علی‌رغم دشواری‌های وسیع چاپ و کلیشه، چاپ کتاب‌های ویژه کودکان را با نقاشی‌هایی که خود می‌کشید آغاز کرد. یکی از کتاب‌های وی با عنوان «بابا برفی» توسط کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به چاپ رسیده و شورای جهانی کتاب کودک آن را به عنوان بهترین کتاب کودک انتخاب کرد. ثمین باغچه‌بان، آهنگساز و نویسنده، یکی از فرزندان جبار باغچه‌بان است.

باغچه بان در پانزده‌سالگی به‌ناچار آموزش را رها کرد و از خبرنگاران روزنامه‌های قفقاز و از فکاهی نویسان روزنامه ملانصرالدین و مجله فکاهی لک‌لک شد.
با شدت گرفتن تهدیدها به همراه همسرش صفیه میر بابائی در سال 1298 شمسی از راه جلفا وارد شهر مرند شد.

او در آن‌وقت بیش از سی‌وچهار سال نداشت. جبار در مرند به شغل آموزگاری در مدرسه دولتی احمدیه مشغول شد. در اواخر اردیبهشت سال 1299 شمسی به تبریز منتقل شد. در این زمان جبار چون شیوه تدریس الفبای فارسی را نارسا دید روش تازه‌ای برای تدریس آن به کار برد که موفقیت زیادی به همراه داشت.
باغچه بان برای آموزش دانش آموزان خود از روش‌های نو بهره می‌گرفت که با روش قدیمی که با خشونت همراه بود، بسیار تفاوت داشت. او برای آموزش حساب به دانش آموزان از یک‌تخته سیاه بزرگ و دو چرتکه دیواری (یکی برای آموزش عددهای صحیح و دیگری برای آموزش عددهای کسری) استفاده کرد. با این روش دانش آموزان مردود سال گذشته نیز توانستند به‌آسانی در آزمون‌ها پیروز شوند که این باعث امیدواری بیشتر باغچه بان شد. 

باغچه بان از همان آغاز شیوه آموزش سنتی را کنار گذاشت. لحظه‌ای آرام و قرار نداشت و هرروز با یک فکر تازه پا به مدرسه می‌گذاشت. نوآوری‌های وی در آن روزگار مانند شعبده‌بازی شگفتی و تحسین همه را برمی‌انگیخت. برای نخستین بار برای آموزش جغرافیا از نقشه‌ای استفاده کرد که خود آن را ساخته بود. آن نقشه شامل دوتخته ساده بود که روی آن نمونه‌ای از دریا و اقیانوس و پدیده‌های طبیعی نشان داده‌شده بود. 

باغچه بان علاوه بر استعداد و عشق به معلمی، استعداد شاعری، نقاشی، روزنامه‌نویسی و بازیگری و حتی قالب کاری داشت که از همه این توانایی‌ها برای آموزش هر چه‌بهتر دانش آموزان کمک می‌گرفت. او نمایشنامه می‌نوشت و بچه‌ها آن را اجرا می‌کردند. به‌علاوه، او برای نخستین بار لباس‌های یک‌شکل و برنامه ورزشی برای دانش آموزان تدارک دید. 

باغچه بان در سال 1303 کودکستانی بانام باغچه اطفال بنیان‌گذاری کرد و با نوآوری‌های خود برنامه‌هایی ازجمله کاردستی، نقاشی، بازی، نمایش، سرود، شعر و قصه و ... در آن آموزش داد. او نام باغچه بان را برای مربیان این کودکستان و همچنین برای نام خانوادگی خود برگزید. 

یکی دیگر از کارهای ارزنده‌ی باغچه بان، بنیان‌گذاری کلاسی برای آموزش به دانش آموزان کر و لال بود. هنگامی‌که این فکر نو را با رئیس آموزش‌وپرورش آن زمان (رئیس فرهنگ) در میان گذاشت، در برابر شور و هیجان خود با این پاسخ دلسردکننده روبه‌رو شد که: اگر تو چنین استعداد و قدرتی داری که لال‌ها را زبان‌دار کنی، بهتر است آموزش زبان فارسی را در باغچه اطفال بیشتر کنی. ما به آموزش زبان فارسی به این مردم ترک‌زبان بیشتر نیاز داریم تا زبا ندار کردن کر و لال‌ها. 

اما این سخنان دلسردکننده و کارشکنی‌هایی بسیار دیگر، باغچه بان را در راهی که در پیش‌گرفته بود سست نکرد و او دو روز پس از شنیدن آن سخنان، اعلان ثبت‌نام را در مدرسه نصب کرد. این اعلان که شبیه ادعای پیغمبری بود، سروصدای بسیاری به پا کرد تا آنجا که یکی از دوستانش به او گفت: تو دشمن آبروی خود هستی. چرا فکر نکردی که یهودی‌ها با همه زرنگی‌شان نتوانسته‌اند در تبریز مغازه باز کنند؟ این دکان چیست که تو بازکرده‌ای؟ مگر تو پیغمبری که می‌خواهی لال‌ها را زبان‌دار کنی؟ من تابه‌حال نماز نخوانده‌ام؛ اما امشب می‌خوانم و از خدا برای تو شفا می‌خواهم! و باغچه بان چه نیکو به او گفت: این نخستین معجزه من، که آدم کافری مثل تو به خاطر من مسلمان شد!

 

سرانجام پس از کشمکش‌های بسیار، چند کودک کر و لال را نام‌نویسی کرد و پس از شش ماه در حضور پدر و مادران و برخی از مقام‌های آموزش‌وپرورش، از آن‌ها آزمون گرفت. آن روز بچه‌ها برای مردمی که روی درودیوار مدرسه نیز نشسته بودند، درس خواندند و روی تخته دیکته نوشتند. پس‌ازآن روز باشکوه بود که سیل سپاسگزاری‌ها و گرامیداشت‌ها به‌سوی او سرازیر شد که البته در برابر سیل کارشکنی‌ها چندان چشمگیر نبود. 

مهم‌ترین نوآوری باغچه بان، روشی نو در آموزش الفبا است که به روش ترکیبی مشهور شده است. در این روش، آموزش الفبا بر اساس دانسته‌های پیشین دانش آموزان انجام می‌شود. برای مثال، هنگامی‌که می‌خواهی به کودک حرف آ را یاد بدهید اگر این حرف را روی تخته بنویسید و بخواهید که شاگردان آن را بخوانند و بنویسند، اهمیت نمی‌دهند؛ اما اگر آب را به آن‌ها نشان بدهید، اسم آن را بپرسید و از آن‌ها بخواهید صداهای واژه آب را بکشند، آن دوصدایی را که آب از آن ساخته‌شده است، پیدا می‌کنند. 

دیدگاه باغچه بان در آموزش کودکان 

باغچه بان بر این باور بود که یک کودک نوزاد که ذهنش از هرگونه دانستنی تهی است، بدون آموزش آموزگار، زبان محیط پیرامون خود را یاد می‌گیرد و پر از دانستنی می‌شود؛ اما همین کودک هنگامی‌که به دبستان می‌رود، نمی‌تواند از پس آموزش برآید و مردود می‌شود. این پیش آمد، خلاف نهاد او و قانون آفرینش کودک است. 

نظرهای باغچه بان در آموزش کودکان بر این پایه استوار است که کودک پیش از ورود به دبستان با مفهوم‌های گوناگونی در محیط پیرامون خود آشنا می‌شود و حتی بدون آن‌که واژه ای را به زبان بیاورد، مفهوم برو، بیا، بنشین، در و پنجره و دیگر چیزهای پیرامون خود را درک می‌کند. او چون این مفهوم‌ها را می‌داند، بدون تشویق یا تهدید، واژه‌های مربوط به آن‌ها را می‌آموزد. پس کودک هر واژه‌ای را در برابر چیزی یاد می‌گیرد و این راز یادگیری کودکان است. 

باغچه بان نظرهای خود را پیرامون آموزش الفبا در کتابی بانام دستور تعلیم الفبا نوشته است که در سال 1314 منتشر شد. 


باغچه بان کتاب زندگی کودکان را که شامل شعر، سرود و چیستان برای کودکان بود در سال 1308 در شیراز چاپ کرد. او چند نمایشنامه برای کودکان نوشته و به اجرا درآورده است. او چند کتاب پیرامون روش آموزش ترکیب نیز نوشته است که از آن جمله است: دستور تعلیم الفبا؛ الفبای خودآموزی برای سالمندان؛ اسرار تعلیم و تربیت یا اصول تعلیم الفبا. چند کتاب هم درباره‌ی آموزش معلمان برای دانشسرای تربیت‌معلم نوشته است. 

باغچه بان شعر هم می‌گرفت و شعر را نیز به‌عنوان ابزار کمک‌آموزشی به کار می‌گرفت. در اینجا نمونه‌ای از شعرهای او را می‌خوانید. 

روی سعی بکن که مرد احسان باشی 
نیکی بکنی به خلق و انسان باشی 
بیرنج به مفت سودی از کس نبری 
چون شمع برای جمع سوزان باشی

پروژه ها

تمام پروژه های آینده برتر را اینجا ببینید

گروه های همکار

بیست تا سیکافه آی تیهولدینگ فناپراهنمای آنلاین دکوراسیون و معماری چیدانهبستر سرمایه‌پذیری جمعی فاندورانسرای محله کرمانمجله سیب سبز
« شما نیز به جمع همکاران آینده برتر بپیوندید »